Zedenadvocaat Manon Cop over seksueel misbruik

Zedenadvocaat Manon Cop werd geïnterviewd door KNACK over haar praktijk als advocaat en haar nieuwe boek ‘Eens dader, altijd dader?’. Lees hier het volledige interview.

19/10/2026 – Antwerpen

Iedere dader van seksueel misbruik is een monster, vrouwen plegen nooit kindermisbruik en zonder aanraking kan geen zedenfeit plaatsvinden. Deze onwaarheden over zedenfeiten probeert strafpleiter Manon Cop de wereld uit te helpen.  

Het zijn enkele van de hardnekkige mythes, die strafpleiter Manon Cop ontkracht in haar nieuwe boek ‘Eens dader, altijd dader?’. Samen met collega Emma Martin, forensisch psycholoog Kasia Uzieblo en journalist Dirk Leestmans hoopt ze zo meer kennis te injecteren in het verhitte debat over zedenzaken.

Recent laait dat debat weer hoog op door de docureeks Het Bestaat. Dat daarin ook plegers van kindermisbruik het woord krijgen, roept bij velen onbegrip op. ‘Terwijl de uitstekende reeks drie uur beslaat, gaat helaas het merendeel van de discussie over die zeven minuten waarin Sven Pichal aan bod komt,’ hekelt Cop.

‘Daderschap maakt mensen terecht boos, wat zorgt voor debat. Op zich is dat goed, maar vaak gaan de meningen niet verder dan een ongenuanceerd buikgevoel. Hopelijk triggert dit mensen ook om info te gaan zoeken. Dankzij die docureeks en ons boek kunnen we hopelijk tot een beter debat komen.’

Of mensen haken af: ‘Ik kijk er niet naar, want ik kan het niet aanzien.’

Manon Cop: Ik heb begrip voor dat zelfbeschermingsmechanisme. Maar eigenlijk moet je ernaar kijken. Wegkijken is geen optie, want – zoals de titel van de docu zegt – seksueel misbruik bestaat nu eenmaal. We moeten leren de patronen herkennen, zodat we in onze omgeving sneller signalen opvangen als het fout loopt. Doordat omstanders het niet willen zien, kan misbruik soms jarenlang doorgaan. Dat voorkomen is een taak van ons allemaal.

Misschien hopen we dat het ver-van-ons-bed is?

Cop: Seksueel misbruik komt zoveel voor, dat je waarschijnlijk al vaker omstaander bent geweest, dan je zelf weet. We maken graag abstractie van de persoon die zedenfeiten pleegt: het is een onbekend monster. Dat een pleger ook iemand kan zijn die we kennen, vertrouwen en zelfs leuk vinden, kunnen we niet vatten. Toch blijken daders heel divers. Ja, het kan iedereen in uw omgeving zijn.

U verdedigt voornamelijk slachtoffers van seksueel geweld, maar ook daders. Dat wordt u niet altijd in dank afgenomen.

Cop: Met de hetze over de gynaecologiestudent die een opschorting van straf kreeg na een verkrachting, gaf ik een interview om wat zaken te nuanceren. In de reacties onder dat interview stond ‘ze moet zelf maar verkracht worden of haar dochters misbruikt, dan zal ze het wel leren’. Dat komt binnen. Ik doe ook maar mijn job en ik verdedig beide kanten, omdat je uit die verschillende perspectieven veel leert.

Maar erover praten blijf ik doen. Alle aandacht voor zedenzaken maakt het taboe kleiner. Onlangs had iemand me gezien op de Tafel van Gert. Ze kwam naar mij en zei ‘Merci, om op zo’n mooie heldere manier op tv daarover te praten’. Het had haar de moed gegeven om over haar misbruik met haar familie te praten. Zo’n reactie is honderd keer waardevoller dan zo’n haatreactie.

Het antwoord op de vraag ‘eens dader, altijd dader?’ is in het boek duidelijk ‘nee’. Begrijpt u dat mensen dat moeilijk vinden?

Cop: Ik heb soms cliënten die misbruik hebben gepleegd, die me huilend bellen als ze in het strafdossier de getuigenis van het slachtoffer lezen: ‘Ik besef nu eindelijk wat voor monster ik was.’ De meeste plegers willen echt hulp om aan zichzelf te werken, als ze tot inkeer zijn gekomen. Ik zie dagelijks dat therapie inzichten brengt en rehabilitatie mogelijk maakt.

Maar uiteraard zijn er ook plegers die geen schuldinzicht tonen. Als een slachtoffer geen ‘sorry’ krijgt, ook al heeft de rechtbank de dader veroordeeld, kan dat heel hard zijn. Ik begrijp ergens dat een dader dat doet uit angst om iedereen te verliezen. Die angst komt ook doordat we als maatschappij zo vuil kijken naar plegers. Zo brengen we slachtoffers extra schade toe.

Hebt u empathie voor daders van kindermisbruik?

Cop: Voor de feiten heb ik uiteraard geen empathie. Die zijn gruwelijk, verwerpelijk en moeten we zoveel mogelijk proberen te voorkomen. Maar net daarom moeten we de pleger wel als mens zien. Alleen zo kunnen we het gedrag proberen begrijpen om preventief te kunnen werken.  

Dé dader bestaat niet. Wat aan de grondslag ligt van dat strafbaar gedrag kan zeer verschillend zijn. Iemand kan van reguliere porno afglijden naar kindermisbruikbeelden. Een alcohol- of drugsverslaving kan een trigger zijn enzovoort. Iedereen maakt fouten, maar we moeten begrijpen waarom sommige mensen dermate afglijden.

Als iemand dermate ontspoord, moeten we er als justitie en maatschappij op zo’n manier mee omgaan dat het slachtoffer erkenning krijgt. Én – ook belangrijk en minder populair –  ervoor zorgen dat de pleger de hulp krijgt die hij of zij nodig heeft, zodat het niet opnieuw gebeurt.

Op 14 oktober veroordeelde de rechtbank van Turnhout een student (19) tot een werkstraf na verkrachting van een slapende vrouw (18). Wat vindt u daarvan?

Cop: Ik spreek me niet uit over deze concrete zaak, maar sinds het nieuwe strafwetboek, dat inging op 1 september, zijn alternatieve straffen voor zedenzaken vaker mogelijk. Dat is een heel goede evolutie. Een rechter moet een brede waaier hebben om gepast te straffen. Wat heeft de persoon gedreven tot de feiten? Heeft de pleger schuldinzicht? Is er intrinsieke motivatie om aan zichzelf te werken? Een goede rechter neemt dat allemaal mee.

De rechtbank maakte het vonnis niet publiek, maar gaf wel meteen antwoorden op potentiële vragen bij de strafmaat om een hetze, zoals met de Leuvense gynaecologiestudent, voor te zijn.

Cop: Daar ben ik een grote voorstander van. Justitie moet meer tijd steken in het uitleggen van vonnissen, zodat die door de maatschappij meer gedragen worden. Wees transparant. In Nederland worden alle vonnissen gepubliceerd, dat zou bij ons ook fantastisch zijn.

Eens dader, altijd dader? – 7 schadelijke mythes over zedenzaken

Emma Martin, Manon Cop, Kasia Uzieblo en Dirk Leestmans

Owl Press, 328 p.

‍