Witwas

Witwas

Artikel 502 van het Strafwetboek

Witwassen is het:

1°

opzettelijk verwerven, om niet ontvangen, bewaren,beheren of bezitten van de uit een misdrijf verkregen vermogensvoordelen, vande in de plaats gestelde goederen of waarden of van de inkomsten uit diebelegde voordelen terwijl de dader de herkomst van de zaken kende of moestkennen op het ogenblik van de aanvang van deze handelingen, of;

2°

omzetten of overdragen van de zaken bedoeld in debepaling onder 1°, met de bedoeling de illegale herkomst ervan te verbergen ofte verdoezelen of een persoon betrokken bij het oorspronkeijk misdrijf tehelpen ontkomen aan de rechtsgevolgen van zijn daden, terwijl de dader weet ofmoest weten dat deze uit een criminele activiteit zijn verkregen, of;

3°

opzettelijk verhelen of verhullen van de aard, deoorsprong, de vindplaats, de vervreemding, de verplaatsing of de eigendom vande zaken bedoeld in de bepaling onder 1°, terwijl de dader weet of moest wetendat deze uit een criminele activiteit zijn verkregen.

Witwassen bestaat, ook wanneer het misdrijf waaruit de vermogensvoordelen,de in de plaats gestelde goederen of waarden of de inkomsten uit die belegdevoordelen voortkomen, in het buitenland is gepleegd en in België niet kanworden vervolgd.

Dit misdrijf wordt bestraftmet een straf van niveau 3.

In afwijking op artikel 52, § 1, tweede lid, kan de rechter als bijkomende straf eengeldboete uitspreken van 200 euro tot 2.000.000 euro of van eenomvang die verhoogd kan worden tot het equivalente bedrag van de waarde van dewitgewassen goederen.

In afwijking op artikel 53, § 2, eerste lid, 1°, worden de zaken die het voorwerp uitmakenvan het witwassen verbeurdverklaard, ook al zijn zij geen eigendom van de veroordeelde, onverminderd derechten die derden kunnen laten gelden op die zaken.

Wat is witwassen?

Witwassen is het verwerken van vermogensvoordelen die voortkomen uit een misdrijf, met als doel deze gelden of goederen te behouden, te gebruiken, te verplaatsen, te verbergen of opnieuw in het legale economische circuit te brengen.

In de praktijk worden vaak drie fasen van het witwassen van geld onderscheiden:

·     Invoer: illegaal verkregen vermogensvoordelen worden overgedragen of verworven;

·     Verwerking: er worden transacties gebruikt om de herkomst van de vermogensvoordelen moeilijker traceerbaar te maken;

·     Re-integratie: de vermogensvoordelen worden opnieuw in de legale economie geïntegreerd.

Het fundamentele principe is dat misdaad niet mag lonen. Daarom kunnen niet alleen het oorspronkelijke misdrijf, maar ook de transacties met betrekking tot de daaruit voortvloeiende vermogensvoordelen worden vervolgd.

Witwas: wat moet bewezen worden?

In het kader van vervolging wegens witwassen moet worden nagegaan of aan de wettelijke bestanddelen van het strafbare feit is voldaan.

Het gaat om:

·     een specifieke handeling: het verwerven, ontvangen, bewaren, beheren, in bezit hebben, omzetten, overdragen, verbergen of camoufleren;

·     vermogensvoordelen: goederen of waarden die afkomstig zijn uit onrechtmatige of criminele activiteiten;

·     het vereiste opzet of kennis met betrekking tot deze herkomst.

Kennis over de herkomst

Een veelbesproken vraag in witwaszaken is of de verdachte wist of had moeten weten dat de betreffende gelden of goederen een illegale herkomst hadden.

Wanneer de omstandigheden iemand ertoe hadden moeten aanzetten zich vragen te stellen over de herkomst van geld of goederen en hij er bewust voor kiest zich daar niet over te informeren, kan deze houding in aanmerking worden genomen bij de beoordeling van zijn strafrechtelijke aansprakelijkheid.

Dit betekent dat de concrete omstandigheden van de transactie van belang zijn. De volgende factoren kunnen een rol spelen:

·     het betrokken bedrag;

·     de aard van de transactie;

·     de relatie tussen de betrokken personen;

·     de reden voor de betaling;

·     de wijze waarop de betaling is verricht;

·     ongebruikelijke of verdachte omstandigheden;

·     de informatie waarover de betrokken persoon beschikte;

·     eventuele waarschuwingssignalen die hem ertoe hadden moeten aanzetten om aanvullende vragen te stellen.

Het feit dat men de werkelijke herkomst van gelden of goederen niet wil weten, betekent niet noodzakelijkerwijs dat men aan elke strafrechtelijke aansprakelijkheid kan ontlopen.

Wat zijn de (financiële)gevolgen van het witwassen van geld?

Het witwassen van geld wordt bestraft met een straf van niveau 3.

Het witwassen van geld kan ook aanzienlijke financiële gevolgen hebben.

Ten eerste is er de verplichte verbeurdverklaring. Hierbij geldt geen eigendomsvereiste. De rechter kan ook een verbeurdverklaring bij equivalent uitspreken.

Ten tweede kan een boete worden opgelegd. Deze kan berekend worden op basis van de waarde van het witgewassen goed.

Ten slotte kan een geldboete worden vastgesteld op basis van het verwachte vermogensvoordeel.

Verzwaard witwassen

Onder bepaalde omstandigheden kan een witwasmisdrijf strenger worden bestraft.

Dit geldt in de volgende gevallen:

·     een minderjarige of een kwetsbare persoon wordt ingezet;

·     de vermogensvoordelen voortkomen uit een bijzonder ernstig strafbaar feit,

·     de dader is een persoon of entiteit die onderworpen is aan specifiekeverplichtingen op het gebied van de bestrijding van het witwassen van geld;

·     de feiten worden gepleegd in het kader van een criminele organisatie.

Derde te goeder trouw bij het witwassen van geld: wanneer ben ik beschermd?

De positie van een derde te goeder trouw vormt een bijzonder aandachtspunt.

Iedereen die een goed of een geldbedrag ontvangt dat later in verband wordt gebracht meteen strafbaar feit, is niet automatisch schuldig aan witwassen.

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende manieren waarop de derde het goed heeft verkregen en de mate van kennis die hij had over de herkomst ervan.

Bij de beoordeling van de situatie kan rekening worden gehouden met het feit dat de derde het goed kosteloos heeft verkregen,  het goed tegen betaling heeft verkregen, een andere tegenprestatie heeft geleverd; en of de derde wist of had moeten weten dat het goed een illegale herkomst had en de omstandigheden die op het moment van de verwerving bestonden.

De positie van een derde te goeder trouw kan ook van belang zijn in het kader van een eventuele teruggave of verbeurdverklaring.

Wanneer iemand te maken krijgt met een strafrechtelijk onderzoek waarbij een goed dat hij legaal heeft gekocht of verkregen in beslag wordt genomen, moet hij dus niet alleen de strafrechtelijke kwalificatie van de feiten onderzoeken. Ook moeten zijn eigendomsrechten en zijn rechten als derde worden onderzocht.

Veelgestelde vragen over witwas

Kan ik worden veroordeeld voor het witwassen van geld?

Kan ik worden veroordeeld voor het witwassen van geld als ik niets te maken heb met het oorspronkelijke misdrijf? Ja. Het zogenaamde onderliggende misdrijf en het witwasmisdrijf zijn juridisch gezien twee afzonderlijke zaken.

Het is niet noodzakelijk dat het onderliggende misdrijf bekend is of dat er voor dat misdrijf eenveroordeling is uitgesproken om een veroordeling voor witwassen te kunnen uitspreken, op voorwaarde dat aan de wettelijke voorwaarden voor witwassen is voldaan.

Wat gebeurt er als het onderliggende misdrijf buiten België is gepleegd?

De plaats waar het achterliggende misdrijf is gepleegd, is niet noodzakelijkerwijs doorslaggevend.

De Belgische wetgeving bepaalt uitdrukkelijk dat witwassen betrekking kan hebben op vermogensvoordelen die voortvloeien uit een in het buitenland gepleegd misdrijf, wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.