Voyeurisme

Voyeurisme

Artikel 135 van het Strafwetboek (artikel 417/8 oud Sw.)

Voyeurisme is een misdrijf waarbij iemand opzettelijk een andere persoon observeert of waarbij beeld- of geluidsopnames van die persoon worden gemaakt zonder diens toestemming of zonder dat deze daarvan op de hoogte is. Dit kan rechtstreeks gebeuren, maar ook met behulp van een technisch apparaat zoals een camera, een smartphone of andere apparatuur. Er is bijvoorbeeld sprake van voyeurisme wanneer iemand zonder zijn of haar medeweten wordt gefilmd terwijl hij of zij zich in een badkamer of slaapkamer omkleedt, maar ook wanneer iemand zonder zijn of haar toestemming wordt gefotografeerd of gefilmd terwijl hij of zij een expliciete seksuele handeling stelt. Bovendien blijft voyeurisme niet beperkt tot fysieke situaties. Digitale vormen, zoals het met behulp van artificiële intelligentie creëren van bepaalde seksueel expliciete beelden van een persoon, kunnen onder bepaalde omstandigheden ook strafbaar zijn. Bij eender welke vorm van voyeurisme kan Ampersand u gedurende de volledige procedure bijstaan. 

Wat is voyeurisme?

Volgens artikel 135 van het Strafwetboek is voyeurisme het opzettelijk observeren van een persoon, of doen observeren van een persoon, of een beeld- of geluidsopname van die persoon maken of doen maken, zonder diens toestemming of zonder diens medeweten.

Het observeren of opnemen kan rechtstreeks plaatsvinden, maar kan ook met behulp van een technisch apparaat of andere middelen gebeuren. Een verborgen camera of een ander soortgelijk apparaat is dus niet noodzakelijk om van voyeurisme te spreken: het louter bespioneren van iemand zonder diens medeweten is ook strafbaar.

Bovendien moet de persoon ontbloot zijn of een expliciete seksuele handeling stellen. De wet definieert een ‘ontblote persoon’ ruimer dan alleen het volledig naakt zijn. Het verwijst naar een persoon die, zonder zijn of haar toestemming of medeweten, een lichaamsdeel blootgeeft dat, vanuit het oogpunt van seksuele integriteit, bedekt zou zijn gebleven als die persoon had geweten dat hij of zij werd bekeken of gefilmd.

Bovendien moet de persoon zich in omstandigheden bevinden waarin hij of zij redelijkerwijs mag verwachten vrij te zijn van ongewenste blikken.

De wet beschermt dus niet alleen degenen die zich fysiek in hun eigen woning bevinden. Een kleedkamer, een badkamer of elke andere plek buiten het zicht van het publiek kan eveneens een omgeving vormen waarin een persoon redelijkerwijs mag verwachten dat zijn of haar privacy wordt gerespecteerd.

De specifieke context blijft doorslaggevend. Het feit dat iemand zich op een openbare plaats bevindt, betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat elke vorm van filmen of fotograferen een strafbaar feit is. Er moet worden nagegaan of aan de wettelijke criteria voor voyeurisme is voldaan.

Digitale vormen van voyeurisme

Door de voortdurende technologische ontwikkeling beperkt voyeurisme zich niet langer tot alleen verborgen camera’s of het ‘begluren’ van een persoon.

Ook digitaal seksueel geweld is strafbaar. Het maken van ‘deepnudes’ (link naar artikel) zonder toestemming van de afgebeelde persoon kan bijvoorbeeld een vorm van voyeurisme zijn. ‘Deepnudes’ zijn realistische, maar kunstmatig gegenereerd of gemanipuleerde beelden, die de indruk wekken dat een persoon naakt is of seksuele handelingen stelt.

Bijvoorbeeld: iemand gebruikt een foto van een ander en laat die persoon met behulp van artificiële intelligentie naakt lijken of laat deze seksuele handelingen stellen. Zelfs als de persoon in werkelijkheid nooit naakt is gefotografeerd, kan het maken van een dergelijk beeld strafrechtelijke gevolgen hebben.

Het maken van een ‘deepnude’ en de verspreiding ervan moeten juridisch gezien van elkaar worden onderscheiden. Als dergelijke beelden vervolgens worden verspreid, kan dit worden bestraft als een niet-consensuele verspreiding van seksuele inhoud.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Het basismisdrijf voyeurisme wordt bestraft met een straf van niveau 3.

Een strafniveau komt niet overeen met één vaste gevangenisstraf. Strafniveau 3 komt in principe neer op een gevangenisstraf van meer dan drie jaar en tot vijf jaar. In geval van verzachtende omstandigheden kan een lager strafniveau van toepassing zijn.

De uiteindelijke straf hangt af van de specifieke omstandigheden van de zaak. De rechter zal met name rekening houden met de ernst van het misdrijf en de omstandigheden waarin deze zijn gepleegd.

Het Strafwetboek somt ook een aantal omstandigheden op die tot een zwaardere straf kunnen leiden.

Wanneer het slachtoffer minderjarig is, gelden specifieke regels. Ook bij cybercriminaliteit kan het feit dat de betrokkene minderjarig is, aanzienlijke strafrechtelijke gevolgen hebben.

Hoe gaan we te werk?

Verdachte

Bij verdenking van voyeurisme is het belangrijk om zo snel mogelijk te worden bijgestaan door een gespecialiseerde strafrechtadvocaat.

In zaken waarbij digitaal bewijsmateriaal een rol speelt, kunnen bijvoorbeeld smartphones, computers, cloudopslag, chatgesprekken, metadata en andere digitale gegevens een belangrijke rol spelen. Wij onderzoeken welke bewijsstukken daadwerkelijk aantonen dat u de afbeeldingen hebt gemaakt, bekeken, opgeslagen of verspreid, en of de wijze waarop het bewijsmateriaal is verzameld in overeenstemming is met de wet.

Als u wordt opgeroepen voor verhoor, is het belangrijk om vooraf juridisch advies in te winnen. Wij informeren u over uw rechten, bereiden u voor op het verhoor en kunnen u daarbij bijstaan.

Gedurende het hele onderzoek onderzoeken wij ook welke onderzoekshandelingen relevant zijn en of het beschikbare bewijsmateriaal de tenlastelegging daadwerkelijk ondersteunt.

Slachtoffer

De gevolgen van voyeurisme kunnen voor een slachtoffer bijzonder ingrijpend zijn. Het besef dat iemand u stiekem heeft gefilmd of geobserveerd, kan voor een enorm onveilig gevoel zorgen, des te meer wanneer u niet weet of er effectief beelden zijn gemaakt en waar deze beelden zich bevinden.

Bij Ampersand kunnen we u ondersteunen bij het doen van een aangifte, het opvolgen van het strafrechtelijk onderzoek en een burgerlijke partijstelling. Bekijken we welke elementen belangrijk zijn voor voor uw dossier en welke onderzoeksdaden nodig zijn.

In zaken waarbij digitaal bewijsmateriaal een rol speelt, kan het ook belangrijk zijn om berichten, accounts, links, screenshots of andere beschikbare digitale gegevens zorgvuldig te bewaren. Ook wanneer beelden al online zijn gepubliceerd of op grotere schaal zijn verspreid, kunnen wij u adviseren over uw juridische mogelijkheden en uw rechten in het kader van een strafrechtelijke procedure.

Indien u schade heeft geleden, kunnen wij u ook bijstaan bij het eisen van een schadevergoeding.

Veelgestelde vragen over voyeurisme

Wat is voyeurisme?

Voyeurisme is het opzettelijk observeren van een persoon of het maken van beeld- of geluidsopnames zonder diens toestemming of buiten diens medeweten, wanneer die persoon ontbloot is of een expliciete seksuele handeling stelt en redelijkerwijs privacy mag verwachten.

Is voyeurisme strafbaar als er geen beelden werden gemaakt?

Ja. Voor voyeurisme is het niet noodzakelijkerwijs vereist dat er een opname wordt gemaakt. Het heimelijk observeren van een persoon kan ook een strafbaar feit uitmaken.

Is het maken of verspreiden van een ‘deepnude’ een misdrijf?

Het maken van een ‘deepnude’ zonder toestemming kan onder bepaalde omstandigheden voyeurisme zijn.

Het verspreiden van een ‘deepnude’ zonder toestemming kan eveneens strafbaar zijn onder bepaalde voorwaarden. Het verspreiden hiervan vormt een afzonderlijk misdrijf, namelijk de niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud.

Wat is de straf voor voyeurisme?

Het basismisdrijf voyeurisme wordt bestraft met een straf van niveau 3. Afhankelijk van de omstandigheden – bijvoorbeeld wanneer het slachtoffer minderjarig is of het om incest gaat – kan een zwaardere straf worden opgelegd. Verzachtende omstandigheden kunnen dan weer leiden tot een strafvermindering.

Wat moet ik doen als ik word beschuldigd van voyeurisme?

Neem zo snel mogelijk contact op met een advocaat gespecialiseerd in seksueel strafrecht, vooral als u wordt opgeroepen voor verhoor.

Wat moet ik doen als iemand mij stiekem heeft gefilmd?

Meld het incident zo snel mogelijk en bewaar alle beschikbare informatie met betrekking tot de feiten, zoals berichten, accounts, links of screenshots. Een advocaat kan u tijdens het strafrechtelijk onderzoek bijstaan, ervoor zorgen dat uw rechten als slachtoffer worden gerespecteerd en u helpen bij het eisen van schadevergoeding.

Wat moet ik doen als er naaktfoto's van mij online zijn gedeeld?

Het verspreiden van seksueel expliciete beelden zonder toestemming kan een afzonderlijk strafbaar feit vormen. Vraag zo snel mogelijk juridisch advies over de mogelijke strafrechtelijke rechtsmiddelen en de stappen die u moet nemen om uw belangen te beschermen.

‍