Verkrachting

Verkrachting

Artikel 138 van het Strafwetboek (artikel 417/11 oud Sw.)

Verkrachting is een misdrijf waarbij iemand opzettelijk een seksuele penetratie stelt op een persoon die daar geen toestemming voor geeft. Dit betreft een penetratie van eender welke aard en/of met eender welk middel. Er is ook sprake van verkrachting wanneer een persoon een ander ertoe aanzet zichzelf, de dader of een derde te penetreren.

Wanneer u als slachtoffer of als verdachte wordt geconfronteerd met een zaak rond verkrachting, is het aangewezen om zo snel mogelijk een advocaat gespecialiseerd in verkrachting en seksueel strafrecht te raadplegen.

Wat is verkrachting?

Volgens artikel 138 van het nieuwe Strafwetboek wordt onder verkrachting verstaan elke opzettelijk gestelde handeling die geheel of gedeeltelijk bestaat uit seksuele penetratie van welke aard dan ook en op welke wijze dan ook, gepleegd tegen een persoon of met behulp van een persoon die daar niet in toestemt.

Er moet dus sprake zijn van seksuele penetratie. De wet interpreteert dit begrip ruim: het kan gaan om vaginale, anale of orale penetratie, maar ook om penetratie met een lichaamsdeel (bijvoorbeeld een vinger) of een voorwerp.

Het geslacht van de betrokken personen doet niet ter zake. Zowel mannen als vrouwen kunnen slachtoffer of dader zijn. Verkrachting binnen een relatie of huwelijk is eveneens een strafbaar feit. Een eerdere seksuele relatie of eerdere toestemming houdt immers niet automatisch in dat er toestemming is voor een latere seksuele handeling.

Ook een verkrachting ‘op afstand’ is strafbaar. Zois het bijvoorbeeld mogelijk dat iemand een ander dwingt tot zelfpenetratie (bijvoorbeeld door instructies te geven via een videogesprek) of tot het verrichten van een penetrerende handeling bij een derde.

Penetratie hoeft niet noodzakelijkerwijs volledig te zijn om de handeling strafbaar te maken. Poging tot verkrachting is eveneens strafbaar. Om te bepalen of de handeling in een specifiek geval een poging of een voltooid misdrijf vormt, is het altijd noodzakelijk om de specifieke omstandigheden van dat geval te beoordelen.

Toestemming staat centraal

De vraag of er toestemming was, speelt een cruciale rol bij de beoordeling van het misdrijf verkrachting.

Toestemming moet vrij en weloverwogen zijn gegeven. Het louter ontbreken van verzet of protest betekent niet dat een persoon toestemming heeft gegeven. Evenzo betekent het feit dat een persoon niet fysiek heeft geprobeerd zich te verdedigen niet automatisch dat er toestemming was.

Toestemming kan ook op elk moment worden ingetrokken. Zo kan iemand bijvoorbeeld aanvankelijk instemmen met seksuele handelingen, maar vervolgens aangeven dat hij of zij niet verder wil gaan.

Toestemming wordt altijd beoordeeld in het licht van de specifieke omstandigheden van de zaak.

De wet bepaalt dat er geen geldige toestemming is wanneer de vrije wil van een persoon is aangetast, bijvoorbeeld door een kwetsbare toestand, angst, het gebruik van alcohol of drugs, een ziekte of een handicap. Ook kan er geen geldige toestemming zijn wanneer de seksuele handeling het gevolg is van geweld, bedreiging, dwang, een verrassingselement, misleiding of enig ander strafbaar gedrag.

Dit betekent niet dat het loutere feit dat iemand bijvoorbeeld alcohol heeft gedronken, automatisch inhoudt dat er geen toestemming was. Het zijn altijd de specifieke omstandigheden die doorslaggevend zijn. Er moet worden onderzocht in welke toestand de persoon zich bevond en of hij of zij nog in staat was om een vrije en vrijwillige beslissing van seksuele aard te nemen.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Het basismisdrijf verkrachting wordt bestraft met een straf van niveau 4.

Een strafniveau komt niet overeen met één vaste gevangenisstraf. Een straf van niveau 4 bestaat doorgaans uit een gevangenisstraf van meer dan vijf jaar tot tien jaar. In geval van verzachtende omstandigheden kan de rechter een lagere straf opleggen en alternatieve straffen overwegen.

De uiteindelijk opgelegde straf hangt af van despecifieke omstandigheden van het dossier. De rechter houdt onder meer rekening met de ernst van de feiten, de omstandigheden waarin het misdrijf plaatsvond en de persoonlijkheid van de beklaagde.

Ook het strafrechtelijk verleden van de beklaagde, zijn of haar houding en eventuele verzachtende omstandigheden kunnen een rol spelen bij het bepalen van de straf.

Het Strafwetboek voorziet ook in verschillende verzwaarde vormen van verkrachting. Afhankelijk van de omstandigheden kan de straf dan aanzienlijk zwaarder uitvallen. De straf kan dan oplopen tot niveau 5, niveau 6 of niveau 7.

Verkrachting van minderjarigen

Er gelden bijzondere regels voor seksuele handelingen met minderjarigen.

In een zaak waarbij een minderjarige betrokken is, moet daarom altijd rekening worden gehouden met:

-             de leeftijd van het slachtoffer;

-             de leeftijd van de verdachte;

-             het leeftijdsverschil tussen de betrokken personen;

-             of er sprake is van een gezags-, vertrouwens- of invloedsrelatie;

-             de omstandigheden waarin de seksuele handelingen plaatsvonden;

De wet bevat ook specifieke regels met betrekking tot incest en andere seksuele handelingen binnen de familiale context. De concrete context van de zaak kan daarom een aanzienlijke invloed hebben op zowel de juridische kwalificatie van het delict als de uiteindelijk opgelegde straf.

Hoe gaan we te werk?

Verdachte

Een beschuldiging van verkrachting kan zeer ernstige gevolgen hebben en vereist een grondige en zorgvuldige aanpak.

Bij Ampersand bekijken we de feiten altijd in hun totale context. We stellen de chronologie van de gebeurtenissen vast en analyseren welke elementen de verschillende verklaringen bevestigen of juist tegenspreken. In dit verband kunnen berichten, foto’s, beelden van bewakingscamera’s, getuigenverklaringen, medische rapporten, maar ook DNA-analyses of andere deskundigenrapporten van groot belang zijn.

Wanneer u wordt opgeroepen voor een verhoor, bereiden we u van tevoren grondig voor en informeren we u over uw rechten. We bekijken samen welke elementen relevant zijn voor uw dossier en staan u bij tijdens het verhoor.

Ook na het eerste verhoor blijven wij zeer proactief te werk gaan. Wij volgen de voortgang van het onderzoek op, beoordelen eventuele verdere onderzoeksstappen die nodig zijn en leveren, waar mogelijk, zelf aanvullend bewijsmateriaal aan.

Een beschuldiging van verkrachting betekent niet automatischdat de feiten juridisch zijn bewezen. Het is uiteindelijk aan de rechter om te bepalen of alle bestanddelen van het misdrijf zijn bewezen. Een grondige analyse van het dossier en een sterke verdediging zijn daarom van essentieel belang.

Slachtoffer

Ook wanneer u slachtoffer bent van verkrachting, staat u er niet alleen voor.

Bij Ampersand kunnen wij u vanaf uw allereerste contact met politie en justitie bijstaan en u adviseren over uw rechten en de verschillende mogelijkheden binnen de strafrechtelijke procedure. Wij kunnen u helpen bij het doen van een aangifte, de opvolging van het onderzoek, en een eventuele burgerlijke partijstelling om uw schade te recupereren.

Samen bekijken we welke stappen in uw geval het meest geschikt zijn en zorgen we ervoor dat de nodige onderzoeksmaatregelen worden uitgevoerd. Zelfs wanneer een onderzoek al enige tijd loopt, kan het nuttig zijn om juridisch advies in te winnen over uw situatie en de volgende stappen die u kunt ondernemen.

Een verkrachtingszaak kan bijzonder traumatisch zijn. Onze rol is daarom niet alleen om u juridisch te adviseren, maar ook om ervoor te zorgen dat u begrijpt hoe het strafrechtelijk onderzoek verloopt en welke mogelijkheden u in dit kader heeft.

Veelgestelde vragen over verkrachting

Wat is verkrachting?

Verkrachting is het opzettelijk stellen van een seksuele penetratie, van welke aard dan ook en op welke manier dan ook, op een persoon die daar geen toestemming voor geeft. Er is ook sprake van verkrachting wanneer iemand een ander ertoe aanzet zichzelf of een derde te penetreren.

Is verkrachting binnen een relatie strafbaar?

Ja. Het bestaan van een huwelijk, een relatie of een eerdere seksuele relatie houdt niet automatisch in dat er toestemming is voor seksuele handelingen. Voor elke seksuele handeling moet de toestemming afzonderlijk worden beoordeeld.

Is verzet noodzakelijk om van verkrachting te kunnen spreken?

Nee. Het slachtoffer hoeft geen fysiek verzet te hebben geboden. Het ontbreken van verzet of protest betekent op zich niet dat er toestemming is gegeven. De vraag is of er daadwerkelijk sprake was van vrije en weloverwogen toestemming.

Wat is een verkrachting op afstand?

Bij verkrachting op afstand wordt de seksuele penetratie bijvoorbeeld door het slachtoffer zelf of door een derde uitgevoerd, maar gebeurt dit onder de omstandigheden die de strafbaarstelling van verkrachting opleveren. De wet vereist niet dat de dader de penetratie zelf uitvoert.

Wat is de straf voor verkrachting?

Het basismisdrijf verkrachting wordt bestraft met een straf van niveau 4. Bij verzwarende omstandigheden kan de straf aanzienlijk zwaarder uitvallen. Omgekeerd kunnen verzachtende omstandigheden leiden tot een strafvermindering.

Wat moet ik doen als ik vals word beschuldigd van verkrachting?

Een beschuldiging van verkrachting moet serieus worden genomen, zelfs als u ervan overtuigd bent dat deze onterecht is. Neem zo snel mogelijk contact op met een advocaat die gespecialiseerd is in seksueel strafrecht. De verklaringen die u tijdens het verhoor aflegt en de manier waarop het strafrechtelijk onderzoek wordt gevoerd, kunnen een aanzienlijke invloed hebben op de uitkomst van de zaak.

Wat moet ik doen als ik word verhoord voor verkrachting?

Laat u bij voorkeur vóór het verhoor adviseren door een advocaat. Een advocaat kan u informeren over uw rechten, u helpen bij de voorbereiding op het verhoor en u tijdens het verhoor bijstaan.

Kan een advocaat mij helpen als ik slachtoffer ben van verkrachting?

Ja. Een advocaat kan een slachtoffer tijdens het strafrechtelijk onderzoek bijstaan, hem of haar helpen bij het instellen van een burgerlijke vordering, ervoor zorgen dat zijn of haar rechten worden gerespecteerd en hem of haar helpen bij het vragen van schadevergoeding.

‍