Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud

Verspreiding naaktbeelden

Artikelen 136 en 137 van het Strafwetboek (artikelen 417/9 en 417/10 oud Sw.)

Het zonder toestemming tonen of verspreiden van naaktfoto’s of andere seksueel expliciete inhoud is strafbaar. Dit wordt de niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud genoemd. Internationaal wordt ook de term ‘Non-Consensual Intimate Images’ (NCII) gebruikt. In de volksmond spreekt men ook wel eens over ‘wraakporno’ of ‘revenge porn’. Het is niet noodzakelijk dat de beelden oorspronkelijk zonder toestemming zijn gemaakt. Ook een beeld dat iemand zelf heeft gemaakt of vrijwillig naar een partner heeft gestuurd, mag niet zomaar met anderen worden gedeeld. Wanneer u wordt geconfronteerd met een niet-consensuele verspreiding van naaktbeelden, of u wordt hiervan verdacht, neemt u best zo snel mogelijk een advocaat gespecialiseerd in seksueel strafrecht onder de arm. 

Wat is niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud?

Volgens artikel 136 van het Strafwetboek gaat het om het tonen, beschikbaar stellen of verspreiden van visuele of geluidsinhoud waarop een ontblote persoon of een persoon die een expliciete seksuele handeling stelt, te zien is, zonder diens toestemming of zonder diens medeweten.

Dit begrip is dus ruimer dan alleen het online publiceren van naaktfoto’s. Het kan bijvoorbeeld gaan om:

• het versturen van een intieme foto via WhatsApp, Messenger of een andere berichtenapp;

• het delen van een seksueel expliciete video in een groepschat;

• het uploaden van afbeeldingen naar sociale media, een website of een online forum;

• het tonen van intieme beelden aan een andere persoon;

• het op enige andere wijze beschikbaar stellen van seksueel expliciete inhoud aan derden.

Zelfs wanneer de inhoud aan slechts één andere persoon wordt getoond of gedeeld, kan er al sprake zijn van een niet-consensuele verspreiding.

Het maken of ontvangen van intieme beelden houdt niet meteen toestemming is voor een latere verspreiding ervan. Iemand kan bijvoorbeeld vrijwillig een naaktfoto naar zijn of haar partner sturen. Dit geeft de partner echter niet het recht om die foto vervolgens aan vrienden te laten zien of online te publiceren.

Hetzelfde geldt wanneer twee mensen samen, met wederzijdse toestemming, seksueel expliciete beelden hebben gemaakt. Ook in dit geval is nog steeds afzonderlijke toestemming vereist om deze beelden aan anderen te laten zien of op grotere schaal te verspreiden.

Is ‘wraakporno’ hetzelfde?

De termen ‘wraakporno’ en ‘revenge porn’ worden vaak gebruikt om te verwijzen naar de verspreiding van intieme beelden zonder toestemming. Vanuit juridisch oogpunt zijn deze termen echter niet helemaal correct.

Het verspreiden van dergelijke beelden zonder toestemming hoeft namelijk niet per se uit wraak te gebeuren. Iedereen die zonder toestemming beelden deelt – als grap, om indruk te maken op anderen of om welke andere reden dan ook – kan zich eveneens schuldig maken aan dit strafbare feit.

Artikel 137 van het Strafwetboek heeft ook specifiek betrekking op de niet-consensuele verspreiding van dergelijk materiaal met kwaadwillig opzet of uit winstbejag.

Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van kwaadwillig opzet wanneer iemand na een relatiebreuk intieme beelden van een voormalige partner verspreidt met het doel die persoon te vernederen of schade toe te brengen.

Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van financieel gewin wanneer iemand tegen betaling en zonder toestemming seksueel expliciete beelden van een ander online plaatst.

De specifieke intentie achter iemands handelingen kan daarom doorslaggevend zijn bij het bepalen van de juridische kwalificatie van de feiten.

Verspreiding van door AI-gegenereerde beelden

Seksueel expliciete beelden die met behulp van artificiële intelligentie zijn gemaakt of gemanipuleerd, kunnen eveneens strafbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn ‘deepnudes’ of seksueel expliciete ‘deepfakes’, waarbij een bestaande foto of video zodanig wordt bewerkt dat de indruk wordt gewekt dat een identificeerbare persoon ontbloot is of een seksuele handeling stelt die in werkelijkheid nooit heeft plaatsgevonden.

Het zonder toestemming tonen of verspreiden van dergelijke beelden kan eveneens strafbaar zijn. Het maken van dergelijke beelden kan op zichzelf ook strafbaar zijn, onder meer als voyeurisme.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Zowel het basismisdrijf van het verspreiden van seksuele inhoud zonder toestemming als het verspreiden van dergelijke inhoud met kwaadwillig opzet of uit winstbejag zijn volgens het Strafwetboek strafbaar met een straf van niveau 3.

Een strafniveau komt niet overeen met één vaste gevangenisstraf. Een straf van niveau 3 kan in principe variëren van een gevangenisstraf van meer dan drie jaar tot maximaal vijf jaar. Bij verzachtende omstandigheden kan een lagere straf worden opgelegd, en kunnen ook alternatieve straffen worden overwogen.

De concrete strafmaat wordt altijd bepaald op basis van de specifieke omstandigheden van het misdrijf en de persoonlijkheid van de beklaagde.

Het Strafwetboek voorziet ook in diverse omstandigheden waarin dergelijke verspreiding zonder toestemming zwaarder wordt bestraft.

Afhankelijk van de specifieke omstandigheden kan het strafniveau oplopen tot een straf van niveau 4 of niveau 5.

Bovendien voorziet de wet in verzwarende omstandigheden waarmee de rechter in het bijzonder rekening kan houden bij het vaststellen van de concrete strafmaat.

Hoe gaan we te werk?

Verdachte

Bij de niet-consensuele verspreiding van seksueel expliciete inhoud speelt digitaal bewijsmateriaal vaak een belangrijke rol. Het is daarom van essentieel belang om nauwkeurig te onderzoeken van welke handelingen u wordt beschuldigd en waarop deze beschuldiging is gebaseerd.

Bij Ampersand onderzoeken we om welke beelden het gaat, hoe en aan wie deze zouden zijn getoond of verspreid, en welke digitale sporen er zijn achtergebleven.

Ook de precieze juridische kwalificatie verdient bijzondere aandacht. Kan worden aangetoond dat u deze inhoud daadwerkelijk hebt verspreid? Had u daarvoor toestemming? En als u wordt beschuldigd van kwaadwillig opzet of handelen uit winstbejag: welke elementen zouden dit bijzonder opzet aantonen?

Als uw mobiele telefoon of andere gegevensdragers in beslag worden genomen, of als u wordt opgeroepen voor verhoor, kunnen wij u vanaf het begin van het onderzoek bijstaan. Wij bereiden u voor op het verhoor, analyseren het beschikbare bewijs en volgen het strafrechtelijk onderzoek nauwgezet op om u op de best mogelijke manier te kunnen verdedigen.  

Slachtoffer

Wanneer intieme beelden zonder uw toestemming worden gedeeld, is het belangrijk om snel te handelen. Digitale inhoud kan zich immers razendsnel verspreiden.

Bij Ampersand bekijken we samen hoe de verspreiding kan worden aangetoond en welke stappen kunnen worden gezet om verdere verspreiding te voorkomen. Het kan daarbij nuttig zijn om screenshots, berichten, links, gebruikersnamen en andere gegevens over de verspreiding zorgvuldig te bewaren.

We kunnen u begeleiden bij het neerleggen van een klacht, uw verklaring en de verdere opvolging van het strafonderzoek. Waar mogelijk bekijken we ook welke stappen kunnen worden gezet om de verdere verspreiding te beperken en de beelden offline te laten verwijderen.

Daarnaast kunnen we u bijstaan bij een burgerlijke partijstelling en bij het begroten en vorderen van de schade die u door deze verspreiding heeft geleden.

Veelgestelde vragen over niet-consensuele verspreiding van naaktbeelden

Mag iemand een naakfoto doorsturen die ik zelf heb verstuurd?

Niet zonder uw toestemming. Het feit dat u vrijwillig een intieme foto naar iemand hebt gestuurd, betekent niet dat u toestemming hebt gegeven om deze aan anderen te laten zien of met anderen te delen.

Is het delen met slechts één persoon ook strafbaar?

Ja. De wet vereist niet dat de beelden openbaar of aan een breed publiek worden verspreid. Alleen al het tonen ervan of het toegankelijk maken voor een andere persoon kan ook een strafbaar feit vormen.

Is de verspreiding van AI gegenereerde naaktbeelden, of ‘deepnudes’, ook strafbaar?

Ja. Het verspreiden zonder toestemming van seksueel expliciete afbeeldingen die met behulp van artificiële intelligentie zijn gemaakt of gemanipuleerd, is ook strafbaar. Bovendien kan het maken van een ‘deepnude’ onder bepaalde omstandigheden op zichzelf al een strafbaar feit vormen.

Wat als ik deze afbeeldingen niet zelf heb gemaakt?

Het delen van afbeeldingen die u van iemand anders heeft ontvangen, is eveneens strafbaar. Doorslaggevend is of de afgebeelde persoon zelf toestemming heeft gegeven voor het delen of verder verspreiden ervan.

Wat is de straf voor het verspreiden van naaktbeelden?

Het basisdelict wordt bestraft met een straf van niveau 3. Onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer het slachtoffer minderjarig is of zich in een kwetsbare situatie bevindt, kan een aanzienlijk zwaardere straf worden opgelegd. Verzachtende omstandigheden kunnen dan weer voor een lagere straf zorgen.

Wat moet ik doen als er naaktbeelden van mij worden verspreid zonder mijn toestemming?

Probeer bewijsmateriaal van de verspreiding te bewaren, bijvoorbeeld door screenshots te maken en berichten, links en accountgegevens op te slaan. Vervolgens kan worden bekeken welke stappen moeten worden ondernomen om verdere verspreiding te beperken, de inhoud te laten verwijderen en, indien van toepassing, een strafrechtelijke procedure op te starten.

Wat moet ik doen als ik word beschuldigd van het verspreiden van naaktfoto’s?

Neem zo snel mogelijk contact op met een gespecialiseerde strafrechtadvocaat, bij voorkeer nog vóór u wordt verhoord. Een advocaat kan het beschikbare bewijs analyseren en u tijdens het strafonderzoek en een eventuele procedure voor de rechtbank bijstaan.

‍