Mensenhandel en mensensmokkel

Mensenhandel en mensensmokkel

Mensenhandel en mensensmokkel gaan vaak hand in hand. Hoewel deze twee strafbare feiten bepaalde overeenkomsten vertonen, vormen ze juridisch gezien twee afzonderlijke strafbare feiten.

Als u in België wordt vervolgd wegens mensenhandel of mensensmokkel, is het van essentieel belang dat u snel de hulp inroept van een advocaat die gespecialiseerd is in strafrecht.

Wat is mensenhandel?

Mensenhandel bestaat onder meer uit het ronselen, vervoeren, overbrengen, huisvesten of onder controle brengen van een persoon met het oog het oog op de uitbuiting van deze personen. De uitbuitingsvormen zijn bij wet omschreven.  

Mensenhandel veronderstelt dus dat aan er enerzijds sprake is van bepaalde specifieke handelingen en anderzijds de intentie tot uitbuiting.

Een beperkt aantal handelingen waarop de wet betrekking heeft

De wetgever richt zich met name op de volgende gedragingen:

-      Het werven: het gaat om het ronselen of overhalenvan een persoon;

-      Het vervoeren van een persoon;

-      De overdracht: de verandering of overdracht van decontrole die over een persoon wordt uitgeoefend;

-      Het huisvesten: het verstrekken van onderdak of denodige middelen van bestaan.

Een opzet tot uitbuiting

Mensenhandel veronderstelt dat deze handelingen worden verricht met het oogmerk een persoon uit te buiten.

Het is niet noodzakelijk dat de uitbuiting daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Het bestaan van een opzet tot uitbuiting kan volstaan om het strafbare feit te kwalificeren.

De wetgeving heeft echter alleen betrekking op bepaalde vormen vanuitbuiting. Het kan gaan om:

-       De seksuele uitbuiting

-       De economische uitbuiting

-       De uitbuiting van bedelarij

-       De uitbuiting door orgaanhandel

-       De uitbuiting door een persoon tegen zijnwil een misdrijf te laten plegen

-       De uitbuiting door het gedwongen huwelijk

-       De uitbuiting door de illegale adoptie.

Seksuele uitbuiting en economische uitbuiting

Seksuele uitbuiting en economische uitbuiting behoren tot de vormen die in de praktijk het vaakst voorkomen.

Seksuele uitbuiting kan verschillende situaties omvatten. Het kan zowel gaan om de uitbuiting gericht op de bevrediging van de eigen driften van de dader,als de uitbuiting door het bijdragen  of het in standhouden van het systeem waarin personen worden uitgebuit.

Economische uitbuiting betreft het laten verrichten van economische prestaties of diensten onder omstandigheden die in strijd zijn met de menselijke waardigheid. De beoordeling van dit begrip hangt grotendeels af van de concrete omstandigheden van elk geval. Met name de omstandigheden op het gebied van arbeid, huisvesting, beloning, afhankelijkheid en kwetsbaarheid moeten nauwkeurig worden geanalyseerd. Ook het opzet moet concreet bepaald worden; het enkele zwartwerk of de enkele sociaalrechtelijke inbreuken volstaan niet (altijd).

Ook het gegeven dat een persoon de omstandigheden waarin hij of zij zich bevindt niet accepteert, is echter niet noodzakelijkerwijs voldoende om van uitbuiting te kunnen spreken.

Een grondige juridische analyse van de omstandigheden is dan ook onontbeerlijk. De rechter beschikt over een ruime appreciatiemarge, en baseert zich op de concrete feiten. Door de bijstand van een advocaat kan u uw procespositie versterken.

Wat is mensensmokkel?

Mensensmokkel is het rechtstreeks of via een andere persoon, op welke wijze dan ook bijdragen aan:

-       de binnenkomst op het grondgebied van een lidstaat van de Europese Unie; de doorreis of doorgang over dat grondgebied; of het verblijf op dat grondgebied;

-       vaneen persoon die geen onderdaan is van de Europese Unie

- met het oog op hetverkrijgen van een vermogensvoordeel.

Op elke mogelijke wijze bijdragen aan

De definitie van mensensmokkel is relatief ruim. Iedereen die op enigerlei wijze bijdraagt aan de illegale binnenkomst, doorreis of het illegale verblijf kan onder bepaalde omstandigheden strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld.

De wet beperkt zich dus niet tot personen die de smokkel organiseren of leiden. Ook personen die hulp of een bijdrage leveren, kunnen hieronder vallen.

Het is dan ook van essentieel belang om nauwkeurig te onderzoeken welke rol elke persoon in de feiten heeft gespeeld.

Het streven naar een vermogensvoordeel

Mensensmokkel houdt  het streven naar een vermogensvoordeel in. Dit voordeel kan verschillende vormen aannemen: betaling van vervoer, financiële ondersteuning van een reis of een andere vergoeding in verband met de geboden hulp.

Hoewel mensensmokkel in de praktijk wel gepaard gaat met de uitbuiting van personen, is dit dus niet vereist om strafrechtelijk veroordeeld te kunnen worden. 

Het illegaal binnenkomen, doorreizen of het verblijf in een lidstaat vande Europese Unie

Het tijdelijke karakter van het onrechtmatige verblijf sluit op zich de toepassing van de wetgeving inzake mensensmokkel niet uit.

Eigen aan mensensmokkel is dat het slachtoffer geen Europese nationaliteit heeft; deze nationaliteit sluit het misdrijf uit.

Wat zijn de straffen voor mensenhandel en mensensmokkel?

Op mensenhandel en mensenmokkel staan zware strafrechtelijke sancties. Beiden worden bestraft met een straf van niveau 3.

Naast de hoofdstraf kunnen ook bepaalde vermogensrechtelijke gevolgen bijzonder zwaar zijn, zoals de verbeurdverklaring. De wet voorziet namelijk voor zowel mensenhandel, als mensensmokkel in de verplichte verbeurdverklaring van (onroerende) goederen die gediend hebben tot het plegen van het misdrijf. Hierbij geldt geen eigendomsvereiste. Een derde ter goede trouw kan zijn rechten wel laten gelden.

De boete vermenigvuldigd met het aantal slachtoffers

Net als bij bepaalde sociaalrechtelijke misdrijven wordt de boetevermenigvuldigd met het aantal slachtoffers.

De financiële gevolgen van een veroordeling voor mensenhandel of mensensmokkel kunnen dan ook aanzienlijk zijn.

De bijkomende straffen

Een veroordeling wegens mensenhandel of mensensmokkel kan ook leiden tot bijkomende straffen.

Afhankelijk van de omstandigheden kan het met name gaan om:

-       hetverlies van bepaalde rechten;

-       de sluiting van een inrichting;

-       een verbod op het uitoefenen van bepaalde beroepsactiviteiten;

-       bepaalde specifieke verboden in verband met de uitgeoefende activiteiten.

In zaken betreffende mensenhandel kunnen ook bijzondere verboden worden opgelegd.

Verzwaarde mensenhandel en mensensmokkel

De wet voorziet in verschillende verzwarende bestanddelen en factoren die tot een zwaardere straf kunnen leiden.

Beide misdrijven worden zwaarder bestraft wanneer het slachtoffer zich in een bijzonder kwetsbare situatie bevindt of wanneer de dader het slachtoffer opzettelijk in gevaar brengt.

Het handelen in vereniging kan eveneens leiden tot een strafverzwaring.

Hetzelfde geldt wanneer de mensenhandel of mensensmokkel de dood van een persoon tot gevolg heeft gehad.

Ook andere door de wet voorziene omstandigheden kunnen leiden tot een zwaardere straf. De analyse van de precieze feiten is dus doorslaggevend.

Mensenhandel en – smokkel en andere strafbare feiten

Zaken van mensenhandel en mensensmokkel kunnen verband houden met anderestrafbare feiten.

Enkele voorbeelden hiervan zijn:

-       valsheidin geschrifte en het gebruik van valse documenten;

-       huisjesmelkerij;

-       het verhuren van onbewoonbare woningen of krotten;

-       bedelen;

-       andere strafbare feiten in verband met het verblijf en de tewerkstelling van personenzonder verblijfsvergunning.

Een onderzoek kan dus tegelijkertijd betrekking hebben op meerdere strafrechtelijke kwalificaties. De bijstand van een advocaat is dan ook aangewezen. 

Verhoor mensenhandel of -smokkel

Een beschuldiging van mensenhandel of mensensmokkel kan aanzienlijke strafrechtelijke, professionele en financiële gevolgen hebben.

De kwalificatie van de feiten, het bestaan van een opzet tot uitbuiting ofhet nastreven van een financieel voordeel, de precieze rol van elke persoon eneventuele verzwarende bestanddelen moeten nauwkeurig worden onderzocht.

Als u door de politie wordt verhoord, door een onderzoeksrechter wordt opgeroepen of voor de rechtbank wordt vervolgd wegens mensenhandel of mensensmokkel in België, is het raadzaam om snel een gespecialiseerde strafrechtadvocaat te raadplegen om uw verdediging voor te bereiden.

Veelgestelde vragen over mensenhandel en mensensmokkel

Kan ik in België worden vervolgd voor mensensmokkel die in andere landen is gepleegd?

Ja. België kan een strafrechtelijke vervolging instellen wanneer de feiten betrekking hebben op het overschrijden van een grens van een lidstaat van de Europese Unie. Het is niet vereist dat de Belgische grens overschreden wordt om een Belgische vervolging op gang te brengen.

De bevoegdheid van de Belgische autoriteiten hangt echter af van de concrete omstandigheden van het dossier. Er is een analyse nodig van de plaats waar de feiten zich hebben voorgedaan, de nationaliteit van de betrokken personen en de verschillende verrichte handelingen.

Ben ik strafbaar als ik vluchtelingen help?

Nee, de hulp om humanitaire redenen is niet strafbaar.

Het is echter belangrijk om onderscheid te maken tussen humanitaire hulp enhulp die wordt geboden met het oog op het verkrijgen van een financieelvoordeel. De concrete omstandigheden zijn bepalend.

Wat is het verschil tussen mensenhandel en mensensmokkel?

Mensenhandel en mensensmokkel mogen niet met elkaar worden verward.

Een eerste verschil betreft de betrokken persoon. Bij mensensmokkel is debetrokken persoon iemand die geen onderdaan is van de Europese Unie. Bij mensenhandel geldt deze voorwaarde niet: ook een Europese onderdaan kan slachtoffer zijn van mensenhandel.

Een ander belangrijk verschil betreft de situatie van het slachtoffer. In bepaalde situaties van mensensmokkel kan dezelfde persoon zowel als slachtoffer worden beschouwd als strafrechtelijk worden vervolgd. Indien een slachtoffer van mensenhandel uitgebuit wordt om een misdrijf te plegen, kan dit slachtoffer vrijgesteld worden van strafrechtelijke verantwoordelijkheid.

Tot slot hoeft er bij mensensmokkel geen uitbuiting beoogd worden. De enkele financiële drijfveer volstaat.

De juridische kwalificatie van de feiten is dus van essentieel belang.

‍

‍