Incest

Incest

Artikel 145 van het Strafwetboek (artikel 417/25 oud Sw.)

Incest is een bijzonder gevoelige vorm van seksueel misbruik binnen de familie. De wet biedt minderjarigen in dergelijke situaties uitgebreide bescherming, aangezien er binnen een gezin sprake kan zijn van een bijzondere vertrouwens-, gezags- of afhankelijkheidsrelatie.
De wet definieert uitdrukkelijk welke familierelaties incest vormen en voorziet in zwaardere straffen voor seksuele misdrijven die in deze context worden gepleegd. Een advocaat gespecialiseerd in incest en seksueel strafrecht kan zowel verdachten als slachtoffers van incest bijstaan gedurende het onderzoek en de verdere strafprocedure. 

Wat is incest?

Volgens de wet is er sprake van incest wanneer seksuele handelingen worden gepleegd ten nadele van een minderjarige door:

• een ouder of een verwant in de rechte opgaande lijn;

• een ouder of een verwant in de zijlijn tot en met de derde graad;

• of een persoon die binnen de familie een vergelijkbare positie inneemt.

Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om seksuele handelingen gepleegd door een ouder of grootouder, maar ook door een broer, zus, oom of tante. Bovendien is incest niet uitsluitend beperkt tot biologische familiebanden. Ook iemand die binnen het gezin een vergelijkbare positie inneemt, kan onder de wettelijke definitie vallen.

Of een concrete familiale of feitelijke verhouding onder de strafbaarstelling valt, moet steeds worden beoordeeld aan de hand van de wettelijke voorwaarden en de concrete gezinssituatie.

Kan een minderjarige toestemmen met incestueuze seksuele handelingen?

Nee. De regels inzake seksuele toestemming bieden bijzondere bescherming voor minderjarigen in familiale situaties.

Volgens de wet kan een minderjarige nooit vrijwillig instemmen met seksuele handelingen wanneer de andere persoon een bloedverwant of aanverwant in de rechte opgaande lijn is, een bloedverwant of aanverwant in de zijlijn tot en met de derde graag of iemand die een soortgelijke positie heeft binnen het gezin.

Dezelfde regel geldt wanneer een persoon regelmatig of af en toe met de minderjarige samenwoont en gezag over de minderjarige uitoefent, of wanneer de seksuele handeling mogelijk werd gemaakt door misbruik te maken van een erkende positie van vertrouwen, gezag of invloed.

Dit betekent dat het feit dat een minderjarige beweert toestemming te hebben gegeven voor de seksuele handelingen, niet van belang is is voor de strafrechtelijke beoordeling.

Is incest tussen volwassenen strafbaar?

De strafbaarstelling van incest heeft betrekking op seksuele handelingen gepleegd ten aanzien van een minderjarige. Seksuele handelingen tussen twee volwassen familieleden vallen dus niet onder deze bepaling, louter op grond van hun familierelatie.

Wel moet er een belangrijk onderscheid worden gemaakt tussen seksuele handelingen met wederzijdse toestemming versus seksuele handelingen zonder wederzijdse toestemming.

Wanneer seksuele handelingen zonder toestemming worden gepleegd tussen volwassen familieleden, kunnen de seksuele misdrijven uiteraard nog steeds van toepassing zijn. Bovendien voorziet het Strafwetboek in artikel 146 in een verzwaard misdrijf voor niet-consensuele seksuele handelingen binnen de een familiale context.

In tegenstelling tot incest is deze bepaling niet beperkt tot minderjarige slachtoffers.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Incest is op zichzelf geen seksuele handeling, maar leidt tot een zwaardere straf voor het seksuele misdrijf dat in de context van incest is gepleegd.

Volgens het Strafwetboek gelden de volgende strafniveaus:

• aantasting van de seksuele integriteit - niveau 5;

• voyeurisme - niveau 4;

• niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud - niveau 5;

• niet-consensuele verspreiding met kwaadwillig opzet op uit winstbejag - niveau 5;

• verkrachting -  niveau 6.

De uiteindelijk straf wordt bepaald op basis van de volledige context van het dossier. Ook andere omstandigheden kunnen een rol spelen, zoals de leeftijd van het slachtoffer en de aard, de duur en de omstandigheden van de feiten.

Hoe kan incest worden bewezen?

Gevallen van incest vinden doorgaans plaats binnen een familiale context en zonder directe getuigen. Bovendien komen de feiten mogelijk pas veel later aan het licht. Het strafrechtelijk onderzoek kan daarom steunen op verschillende soorten bewijsmateriaal.

Naast verklaringen van het kind en de verdachte kunnen bijvoorbeeld berichten, foto’s, medische rapporten, verklaringen van familieleden of vertrouwenspersonen, evenals ander objectief bewijsmateriaal worden onderzocht.

In het geval van minderjarige slachtoffers kan ook een gespecialiseerd audiovisueel verhoor worden georganiseerd.

Het feit dat er een tenlastelegging is ingediend, betekent niet automatisch dat de feiten strafrechtelijk zijn bewezen. De rechtbank moet het gehele dossier onderzoeken en vaststellen of de ten laste gelegde feiten juridisch voldoende zijn bewezen.

Hoe gaan we te werk?

Verdachte

Een beschuldiging van incest kan onmiddellijk bijzonder ernstige gevolgen hebben. Naast een strafrechtelijk onderzoek kunnen er bijvoorbeeld contactbeperkingen of andere maatregelen worden opgelegd, en kunnen familierelaties zwaar onder druk komen te staan.

Daarom onderzoeken wij vanaf het begin nauwkeurig wat er precies wordt beweerd en waarop de beschuldiging is gebaseerd.

Wij bereiden u voor op uw verhoor, volgen het strafrechtelijk onderzoek nauwgezet op en beoordelen of er verdere onderzoekshandelingen nodig zijn. Wanneer de zaak voor de rechter komt, bekijken we samen met u welke verdediging het meest gepast is.

Slachtoffer

Het melden van seksueel misbruik binnen een familiale context kan bijzonder moeilijk zijn. Slachtoffers kunnen te maken krijgen met loyaliteitsconflicten, angst voor de gevolgen voor andere gezinsleden of onzekerheid over wat er zal gebeuren nadat er aangifte is gedaan.

Wij ondersteunen slachtoffers en/of hun vertegenwoordigers gedurende de gehele strafrechtelijke procedure. Samen bespreken we hoe een aangifte kan worden gedaan, welke informatie en bewijsmateriaal relevant kunnen zijn en wat u kan verwachten van het strafproces.

Wij volgen het strafrechtelijk onderzoek op de voet, zien erop toe dat de rechten van het slachtoffer worden gerespecteerd en kunnen ervoor zorgen dat het slachtoffer zich burgerlijke partij kan stellen. Wanneer de zaak voor de rechter komt, blijven wij het slachtoffer ondersteunen en begroten wij de geleden schade.

Veelgestelde vragen over incest

Wat wordt juridisch gezien als incest?

Incest verwijst naar seksuele handelingen die ten aanzien van een minderjarige worden gepleegd door bepaalde bloedverwanten of aanverwanten, of door een persoon in een vergelijkbare positie binnen het gezin.

Kan een minderjarige toestemming geven voor seksuele handelingen met een familielid?

In de familiale situaties die in de wet zijn omschreven, kan een minderjarige nooit vrijwillig toestemming geven. Dat de minderjarige beweerdelijk wel instemde met de handelingen sluit de strafrechtelijke aansprakelijkheid niet uit.

Is een seksuele relatie tussen volwassen familieleden strafbaar?

Een seksuele relatie tussen volwassenen op basis van wederzijdse toestemming valt niet, louter op grond van hun familiale band, onder incest zoals omschreven in artikel 145. Bij gebrek aan toestemming kunnen echter andere seksuele strafbare feiten, waarop zwaardere straffen staan, van toepassing zijn.

Wat is het verschil tussen incest en intrafamiliale seksuele handelingen?

Incest verwijst specifiek naar seksuele handelingen gepleegd ten nadele van een minderjarige binnen een familiale context. Intrafamiliale seksuele handelingen zonder wederzijdse toestemming hebben een bredere reikwijdte en kunnen ook betrekking hebben op een volwassen slachtoffer, waarbij het gebrek aan toestemming concreet zal moeten beoordeeld worden.

Wat gebeurt er als de strafbare feiten al enkele jaren geleden hebben plaatsgevonden?

Zelfs gebeurtenissen die lang geleden hebben plaatsgevonden, kunnen nog steeds aanleiding geven tot een strafrechtelijk onderzoek. In dergelijke gevallen moet onder andere worden bekeken welke strafwet van toepassing is en of de strafbare feiten al dan niet verjaard zijn.

Wat moet ik doen als ik word beschuldigd van incest?

Het is aangewezen om juridisch advies in te winnen vóór uw eerste verhoor door de politie. Met name in incestzaken kunnen de eerste verklaringen en de manier waarop de feiten worden vastgelegd, doorslaggevend zijn voor het verdere verloop van het onderzoek.

‍