Grooming

Grooming

Artikel 151 van het Strafwetboek (artikel 417/24 oud Sw.)

‍In de volksmond verwijst de term ‘grooming’ naar een proces waarbij iemand probeert het vertrouwen van een minderjarige te winnen voor seksuele doeleinden. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren via sociale media, chat-apps of online games, maar ook buiten de digitale wereld.
In het strafrecht heeft ‘grooming’ een meer specifieke betekenis. De wet verwijst naar het benaderen van een minderjarige voor seksuele doeleinden. Dit omvat niet elk ongepast of seksueel suggestief contact met een minderjarige. Er moet aan een aantal specifieke wettelijke voorwaarden worden voldaan.
Bij een strafrechtelijk onderzoek naar grooming of het benaderen van een minderjarige voor seksuele doeleinden kan u rekenen op de gespecialiseerde bijstand van Ampersand.

Wat is grooming volgens de strafwet?

Het benaderen van een minderjarige voor seksuele doeleinden houdt in dat op welke wijze dan ook een voorstel tot een ontmoeting aan een minderjarige wordt gedaan met de bedoeling een seksueel misdrijf te plegen, op voorwaarde dat dit voorstel wordt gevolgd door concrete handelingen die tot een dergelijke ontmoeting kunnen leiden.

Er moeten dus verschillende elementen aanwezig zijn:

• er wordt contact gezocht met een minderjarige;

• er wordt een voorstel gedaan om elkaar te ontmoeten;

• de dader is van plan een seksueel misdrijf te plegen;

• het voorstel wordt gevolgd door concrete handelingen die tot de ontmoeting kunnen leiden.

Het is niet noodzakelijk dat de ontmoeting daadwerkelijk plaatsvindt. Evenmin is het noodzakelijk dat het voorgenomen seksueel misdrijf daadwerkelijk wordt gepleegd.

Neem bijvoorbeeld iemand die via sociale media contact legt met een minderjarige, vervolgens een ontmoeting voorstelt met de bedoeling seksuele handelingen te verrichten, en vervolgens specifieke details regelt over het tijdstip en de plaats van de ontmoeting.

Hoe werkt ‘grooming’ in de praktijk?

Grooming is vaak een geleidelijk proces. De dader probeert eerst een vertrouwensband met het kind op te bouwen en geeft die relatie pas later een seksuele lading.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door veel aandacht te schenken of complimenten te geven, door gemeenschappelijke interesses te benadrukken of door op een bepaalde manier over persoonlijke zaken te praten. Vervolgens kunnen seksuele onderwerpen ter sprake worden gebracht, kan er worden gevraagd om foto’s of video’s te sturen, of kan er druk worden uitgeoefend om het contact geheim te houden.

Dergelijk gedrag kan een belangrijk aanwijzing zijn voor de bedoelingen van de persoon, maar betekent niet automatisch dat het specifieke strafbare feit van grooming is gepleegd. Om dit vast te stellen, moet altijd aan de wettelijke voorwaarden worden voldaan.

Is online ‘grooming’ altijd strafbaar?

Niet elk online gesprek met een minderjarige, en zelfs niet elk gesprek van seksuele aard, vormt automatisch het misdrijf ‘grooming’.

De inhoud en het verloop van de communicatie moeten in hun geheel worden bekeken. Is er daadwerkelijk een ontmoeting voorgesteld? Wat was het doel van deze ontmoeting? Zijn er vervolgens concrete stappen ondernomen om deze tot stand te brengen?

Dit onderscheid is belangrijk. De term ‘grooming’ wordt in de samenleving namelijk in een veel bredere zin gebruikt dan de juridische definitie ervan, die verwijst naar het benaderen van een minderjarige met seksuele bedoelingen.

Dit betekent echter niet dat andere vormen van online manipulatie nooit strafbare feiten kunnen zijn. Afhankelijk van de precieze omstandigheden kunnen ook andere strafbare feiten van toepassing zijn.

Welke andere seksuele misdrijven kunnen gepaard gaan met ‘grooming’?

‘Grooming’ kan een voorbereidende fase zijn die tot andere seksuele misdrijven leidt. Wanneer het contact verder gaat, kunnen er daarom meerdere strafbare feiten van toepassing zijn.

Voorbeelden hiervan zijn onder meer aantasting van de seksuele integriteit of verkrachting, maar ook het verkrijgen, produceren of verspreiden van beelden van seksueel misbruik van kinderen.

Wat zijn de mogelijke straffen?

Het benaderen van een minderjarige voor seksuele doeleinden is op grond van artikel 151 van het Strafwetboek strafbaar met een straf van niveau 3. Dit bestaan uit een gevangenisstraf van meer dan drie jaar tot vijf jaar.

Indien er naast ‘grooming’ uiteindelijk ook andere seksuele misdrijven zijn gepleegd, moeten deze handelingen afzonderlijk worden beoordeeld en kunnen zij aanleiding geven tot verschillende strafniveaus, die zwaarder kunnen zijn.

Bij de beoordeling van de feiten met betrekking tot de seksuele uitbuiting van minderjarigen houdt de rechter ook rekening met bepaalde verzwarende omstandigheden, met name de zeer jonge leeftijd van het slachtoffer of een erkende vertrouwenspositie, gezag of invloed ten opzichte van de minderjarige.

Hoe gaan we te werk?

Verdachte

In een groomingdossier zijn de communicatievormen vaak een cruciaal bewijsstuk. Online chats, sociale media, foto’s, video’s, accountgegevens en gegevens van in beslag genomen smartphones of computers kunnen allemaal aan een grondige analyse worden onderworpen.

We analyseren niet alleen afzonderlijke berichten, maar reconstrueren de volledige communicatie en de context waarin deze plaatsvond. Werd er daadwerkelijk een ontmoeting voorgesteld? Welke concrete stappen werden vervolgens ondernomen? Wat onthullen de berichten over het doel van deze ontmoeting? En kunnen deze communicatie en accounts met zekerheid aan de verdachte worden toegeschreven?

Ook het onderscheid tussen het benaderen van een minderjarige voor seksuele doeleinden, cyberlokken en andere mogelijke seksuele misdrijven moeten kritisch worden beoordeeld.

Wij bereiden u voor op het politieverhoor, analyseren het bewijsmateriaal, volgen de voortgang van het onderzoek en bouwen een verdediging op basis van het volledige strafdossier.

Slachtoffer

Wanneer een minderjarige mogelijk het slachtoffer is geweest van grooming, is het belangrijk om zoveel mogelijk van de communicatie te bewaren. Berichten, screenshots, gebruikersnamen, foto’s en andere digitale gegevens kunnen later belangrijk bewijsmateriaal vormen.

Wij ondersteunen minderjarige slachtoffers en hun ouders bij het indienen van een aangifte en gedurende het gehele strafrechtelijk onderzoek. Daarbij onderzoeken wij niet alleen het groomingproces zelf, maar ook of er tijdens of na het contact nog andere strafbare feiten zijn gepleegd.

Wij volgen het onderzoek op, zien erop toe dat de rechten van het slachtoffer worden gerespecteerd en kunnen het slachtoffer bijstaan als burgerlijke partij. Wanneer de zaak voor de rechter komt, blijven wij het slachtoffer ondersteunen en begroten wij de geleden schade.

Veelgestelde vragen over grooming

Is elk gesprek van seksuele aard met een minderjarige een vorm van ‘grooming’?

Nee. Om het specifieke strafbare feit als bedoeld in artikel 151 vast te stellen, moet er sprake zijn van een voorstel tot ontmoeting met de bedoeling een seksueel misdrijf te plegen, gevolgd door concrete handelingen die tot een dergelijke ontmoeting kunnen leiden. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen er echter andere strafbare feiten aan de orde zijn.

Moet de ontmoeting daadwerkelijk plaatsvinden?

Nee. Het voorstel moet echter wel worden gevolgd door concrete handelingen die waarschijnlijk tot een dergelijke ontmoeting zullen leiden.

Kan ‘grooming’ uitsluitend online plaatsvinden?

Nee. De strafwet bepaalt dat een voorstel om elkaar te ontmoeten “op welke wijze dan ook“ kan worden gedaan. In de praktijk speelt onlinecommunicatie wel vaak een belangrijke rol.

Wat is het verschil tussen ‘grooming’ en ‘cyberlokken’?

Wanneer een minderjarige voor seksuele doeleinden wordt benaderd, staat het voorstel om elkaar te ontmoeten voor seksuele doeleinden centraal in het proces. ‘Technologisch lokken’ of cyberlokken verwijst naar bepaalde vormen van misleidende of manipulatieve digitale communicatie waarmee een volwassene probeert het plegen van een misdrijf op een minderjarige te vergemakkelijken.

Wat moet ik doen als ik vermoed dat mijn kind het slachtoffer is van ‘grooming’?

Sla zoveel mogelijk van de correspondentie en andere digitale gegevens op. Het kan dan raadzaam zijn om juridisch advies in te winnen en te overwegen of het nodig is om aangifte te doen bij de politie.

Ik word verdacht van ‘grooming’. Wat moet ik doen?

Laat u bij voorkeur juridisch adviseren vóór het politieverhoor. In groomingdossiers zijn de precieze inhoud, chronologie en context van digitale communicatie vaak essentieel om te beoordelen welke strafbare feiten al dan niet bewezen kunnen worden.

‍