Faillissementsmisdrijven

Failissementsmisdrijven

Hoewel het faillissement zelf niet strafbaar is, is waakzaamheid geboden bij de afwikkeling ervan. Het Belgische strafrecht stelt verschillende zaken bij het faillissement namelijk wel strafbaar. Een rechtspersoon in staat van faillissement blijft onderwerpen aan bepaalde verplichtingen. Het verzaken hieraan kan aanleiding geven tot strafrechtelijke verantwoordelijkheden.

Deze verplichtingen bestaan overigens niet pas wanneer er een rechtbank het faillissement heeft uitgesproken. Van zodra de betalingsverplichtingen niet voldaan worden en het krediet stokt, gelden er bepaalde verplichtingen én dient men als bestuurder aandachtig te zijn. 

Verschillende faillissementsmisdrijven

 Het strafwetboek voorziet in verschillende soorten faillissementsmisdrijven;

• het aangaan van aanzienlijke verbintenissen zonder voldoende tegenprestatie, rekening houdend met de financiële toestand van de onderneming;
• het niet naleven van bepaalde verplichtingen tegenover de curator, waaronder de verplichtingen inzake samenwerking zoals bedoeld in artikel XX.146 WER;
• het aangaan van bepaalde aankopen beneden de koers of het gebruik van kostelijke financieringsmiddelen met de bedoeling de faillietverklaring uit te stellen;
• het bevoordelen van een bepaalde schuldeiser ten nadele van de boedel;
• het niet of niet tijdig aangeven van het faillissement wanneer daartoe een wettelijke verplichting bestaat;
• het niet verstrekken van de relevante informatie aan de curator;
• het verduisteren of verbergen van activa die tot het vermogen van de onderneming (of de boedel) behoren.

Verduisteren of verbergen van activa bij faillissement

Een belangrijk faillissementsmisdrijf is het verduisteren of verbergen van activa. Daarvan kan sprake zijn wanneer goederen, geldmiddelen of andere vermogensbestanddelen aan het vermogen van de onderneming worden onttrokken, waardoor ze niet langer beschikbaar zijn voor de schuldeisers en de faillissementsboedel.

Het is daarbij niet noodzakelijk dat de betrokkene persoonlijk een financieel voordeel heeft nagestreefd. Evenmin is voor de strafbaarheid noodzakelijk dat vooraf een exacte schade aan de faillissementsboedel wordt aangetoond.

Belangrijk is om het opzet na te gaan; niet elke verspilling of buitensporige uitgave maakt verduistering uit. De wetgever maakte deze handelingen bewust niet langer strafbaar. Wel wordt het bewuste ontginnen van de boedel beteugeld.

Bewijslast

Wanneer activa ontbreken, en de bestuurder hier geen afdoende verklaring kan geven, kan er sprake zijn van verduisterde of verborgen activa. 

Het Hof van Cassatie heeft geoordeeld dat dit geen omkering van de bewijslast inhoudt. Immers kan de rechter op basis van die omstandigheden wettig vermoeden dat het betrokken gedeelte van de activa werd verduisterd of verborgen, voor zover aan de andere wettelijke voorwaarden is voldaan.

Om enige vervolging te ontlopen, is het dus essentieel een gedegen boekhouding bij te houden.

Ook werknemers kunnen in het kader van een strafrechtelijk onderzoekworden verhoord wanneer zij over relevante informatie beschikken.

Wanneer een bestuurder of ondernemer wordt uitgenodigd voor een verhoor, is een goede voorbereiding belangrijk. De nodige documenten en verklaringen kunnen helpen om financiële verrichtingen vanaf het begin correct te kaderen.

Straffen

Faillissementsmisdrijven worden bestraft met straffen vanniveau 1 of niveau 3.

Ook kan een ontzetting uit de rechten of een beroepsverbod opgelegd worden.

 Daarenboven kan een veroordeling ook aanleiding geven totburgerlijke vorderingen van de curator; er kunnen dus significante financiële gevolgen zijn bij een veroordeling.

Mededaderschap bij faillissementsmisdrijven

Niet alleen bestuurders of ondernemers kunnen strafrechtelijkaansprakelijk worden gesteld.

Ook een derde kan als mededader worden vervolgd wanneer hij wetens en willens aan een faillissementsmisdrijf bijdraagt. Daarvoor is niet noodzakelijk een bijzondere hoedanigheid vereist.

Zo kunnen bijvoorbeeld personen die bewust kredieten verstrekken of handelsvoorraden wetens en willens beneden de prijs opkopen, onder bepaalde omstandigheden als mededader worden beschouwd.

Daarnaast bestraft artikel 492 van het Strafwetboek bepaalde bedrieglijke gedragingen van derden die handelen in het belang van de failliete onderneming of haar bestuurders. Dit gebeurt zelfs als deze derden handelen zonder medeweten van de bestuurder en/of de onderneming.

Samenloop met andere misdrijven

Faillissementsmisdrijven kunnen voorkomen samen met andere strafbarefeiten. Denk bijvoorbeeld aan

• misbruik van vertrouwen;
• valsheid in geschrifte;
• onttrekking van vennootschapsgoederen;
• andere vermogensrechtelijke of economische    misdrijven.

Een financiële probleemsituatie kan daardoor aanleiding geven totmeerdere strafrechtelijke kwalificaties.

Juridische bijstand bij faillissementsmisdrijven

Bij faillissementsmisdrijven speelt de aansprakelijkheid van de bestuurder van de failliete onderneming. Tegelijkertijd zijn veroordelingen mogelijk op basis van wettige vermoedens. De financiële en persoonlijke gevolgen kunnen verregaand zijn. In dat opzicht is een uitgebreide voorbereiding bij verhoor én verdere opvolging van het strafonderzoek essentieel. Een advocaat kan u adviseren en kan u voorbereiden (en behoeden) op alternatieve strafrechtelijke kwalificaties. 

Veelgestelde vragen over faillissementsmisdrijven

Kan enkel een bestuurder veroordeeld worden voor een faillissementsmisdrijf?

Neen, derden kunnen ook hulp bieden en daaromveroordeeld worden. Het feit dat deze derden geen enkele (formele) rol spelenbij de rechtspersoon doet hier geen afbreuk aan.

Dient het faillissement al uitgesproken te zijn vooraleer ik gedagvaard kan worden?

Neen, bepaalde faillissementsmisdrijven vereisen niet dat de staat van het faillissement al uitgesproken is. Indien in de verdachte periode al bepaalde verplichtingen nagelaten worden, kan het Openbaar Ministerie dagvaarden.

‍