Arbeidsongevallen

Welzijn op het werk: strafrechtelijke aansprakelijkheid bij een arbeidsongeval

Een arbeidsongeval kan aanzienlijke juridische gevolgen hebben voor de werkgever, de bestuurder of elke andere verantwoordelijke persoon binnen het bedrijf – denk bijvoorbeeld aan de preventieadviseur.

Naast de gevolgen voor het slachtoffer kan een arbeidsongeval aanleiding geven tot een onderzoek door het Arbeidsauditoraat. Dit onderzoek heeft tot doel vast te stellen of de regels inzake welzijn en veiligheid op het werkzijn nageleefd.

Was er een adequaat preventiebeleid van kracht? Waren de risico’s vooraf correct ingeschat? Hadden de werknemers de nodige informatie en instructies ontvangen? Waren de passende veiligheidsmaatregelen genomen en daadwerkelijk toegepast?

Wanneer de verplichtingen op het gebied van welzijn op het werk niet zijn nageleefd, kan er sprake zijn van strafrechtelijke aansprakelijkheid. Een advocaat kan u juridisch bijstaan na een arbeidsongeval en u voorbereiden op een eventuele verhoor door het Arbeidsauditoraat.

Arbeidsongeval en strafrechtelijke aansprakelijkheid

De regelgeving inzake welzijn op het werk legt werkgevers belangrijke verplichtingen op. De werkgever moet de nodige maatregelen nemen om het welzijn van de werknemers tijdens de uitvoering van hun werk te waarborgen.

Deze verplichtingen hebben betrekking op het voorkomen en beperken van risico’s, het waarborgen van veilige arbeidsomstandigheden en het verstrekken van de nodige informatie, opleidingen en instructies.

Welke concrete maatregelen moeten worden genomen, hangt af van de omstandigheden. De regelgeving schrijft namelijk niet voor elk bedrijf, elke sector of elke activiteit precies dezelfde veiligheidsmaatregelen voor.

De beoordeling moet daarom altijd worden uitgevoerd in het licht van de betreffende werkzaamheden en de aanwezige risico’s. Een arbeidsongeval leidt dus niet automatisch tot strafrechtelijke aansprakelijkheid van de werkgever. Omgekeerd kan een gebrekkig veiligheids- of preventiebeleid aanleiding geven tot strafrechtelijke vervolging, zonder dat een arbeidsongeval heeft plaatsgevonden.

De wet inzake welzijn op het werk als referentiekader

De regelgeving inzake welzijn op het werk vormt een essentieel juridischkader bij de analyse van arbeidsongevallen.

Werknemers moeten bovendien de nodige informatie en instructies krijgen om hun taken in alle veiligheid uit te voeren. Daarnaast moet er preventief te werk gegan worden; werkgevers moeten anticiperen op bepaalde risico's en hier de nodige maatregelen voor treffen.

De concrete maatregelen die moeten worden genomen, zijn echter niet in alle situaties identiek. Ze moeten worden aangepast aan de uitgeoefende activiteiten de specifieke risico’s.

Wanneer zich een arbeidsongeval voordoet, moet daarom worden onderzocht of de preventiemaatregelen die gezien de omstandigheden noodzakelijk waren, ook daadwerkelijk waren genomen.

Risicoanalyse bij een arbeidsongeval

Een deugdelijke risicoanalyse vormt een essentieel onderdeel van eendoeltreffend preventiebeleid.

Voordat bepaalde werkzaamheden worden uitgevoerd, moeten de relevante risico’s worden geïdentificeerd en moeten passende preventiemaatregelen worden vastgesteld. Risicofactoren moeten worden vermeden of, wanneer dat niet mogelijk is, zoveel mogelijk worden beperkt.

Het ontbreken van een correcte of actuele risicoanalyse kan juridischegevolgen hebben.

Meerdere bedrijven op één werkplek

Op bepaalde bouwplaatsen of werkplekken zijn meerdere werkgevers, aannemers of onderaannemers tegelijkertijd actief. In deze context zijn samenwerking en coördinatie op het gebied van welzijn en veiligheid essentieel.

Ook in dat geval blijft de betrokken instelling verantwoordelijk voor een welzijnsbeleid, zelfs al zouden eigen werknemers niet betrokken zijn bij de relevante werkzaamheden.

Wat moet er gebeuren na een arbeidsongeval?

Na een arbeidsongeval moet er snel en zorgvuldig worden gehandeld. Naast de zorgen voor het slachtoffer, moet er gepast gereageerd worden. Zodoende zijn er meldingsverplichtingen bij ernstige misdrijven. Een grote verantwoordelijkheid ligt bij de preventieadviseur.

Daarenboven moet een onderzoek gevoerd worden naar de exacte oorzaken van hetongeval, waarin ook aanbevelingen geformuleerd worden om een herhaling in de toekomst te vermijden.

Het is essentieel dat deze melding en onderzoek effectief gevoerd worden; hetgebrek hieraan kan aanleiding geven tot strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor de werkgever, lasthebber of de aangestelde.

Wie kan strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld na een arbeidsongeval?

De strafrechtelijke aansprakelijkheid na een arbeidsongeval kan betrekkinghebben op verschillende personen binnen of buiten het bedrijf.

Het onderzoek richt zich niet noodzakelijkerwijs uitsluitend op het bedrijf zelf. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen ook bestuurders, leidinggevenden, hiërarchische verantwoordelijken of andere personen met bijzondere verantwoordelijkheden hierbij betrokken zijn.

De vraag wie uiteindelijk strafrechtelijk aansprakelijk kan worden gesteld, hangt af van de concrete feiten, de toepasselijke regelgeving en dedaadwerkelijk uitgeoefende verantwoordelijkheden binnen het bedrijf.

Het begrip „werkgever“ in de regelgeving inzake welzijn

Het begrip „werkgever“ wordt ruim geïnterpreteerd in het kader van de regelgeving inzake welzijn op het werk. De bescherming die deze regelgeving biedt, is niet noodzakelijkerwijs beperkt tot werknemers met een klassieke arbeidsovereenkomst.

Ook andere vormen van werk of activiteiten kunnen onder bepaalde voorwaarden onder de regelgeving inzake welzijn op het werk vallen. Denk maar aan stagiairs, of arbeiders in het kader van een leercontract.

Het is daarom belangrijk om bij een arbeidsongeval niet alleen te kijken naar de formele status van de betrokken persoon, maar ook naar de concreet uitgeoefende activiteiten en de toepasselijke verplichtingen op het gebied van welzijn.

Arbeidsongevallen en compliance

Er moet een doeltreffend preventiebeleid worden ingevoerd om arbeidsongevallen te vermijden.

Bedrijven hebben er belang bij om hun welzijns- en veiligheidsbeleidregelmatig te evalueren en waar nodig aan te passen. Een preventiebeleid magniet alleen op papier bestaan: het moet ook daadwerkelijk in de praktijk worden toegepast.

Een juridische compliance-audit kan helpen om eventuele tekortkomingen op tesporen en deze te verhelpen. Er kan met name worden gecontroleerd of derisicoanalyses up-to-date zijn, of de veiligheidsvoorschriften toereikend zijnen of de werknemers de nodige opleidingen en informatie krijgen.

Preventie is dus niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook eenessentieel instrument om het risico op strafrechtelijke aansprakelijkheid na een arbeidsongeval te beperken.

Welke straffen gelden bij overtreding van de regelgeving inzake welzijn op het werk?

Overtredingen van de regelgeving inzake welzijnop het werk kunnen worden bestraft met strafrechtelijke sancties op grond vanhet Sociaal Strafwetboek.

De toepasselijke sanctie hangt af van debetreffende overtreding en de omstandigheden. Bepaalde overtredingen kunnenworden bestraft met een straf van niveau 3. Wanneer een overtreding aanleidinggeeft tot een arbeidsongeval, kunnen zwaardere strafrechtelijke gevolgen, metname sancties van niveau 4, worden overwogen.

Daarnaast dient ook de burgerrechtelijke aansprakelijkheid nauwgezet nagekeken worden; in sommige gevallen geldt immers de immuniteit van de werkgever. In andere gevallen zal de veroordeelde persoon gehouden zijn tot het betalen van een schadevergoeding.

Veelgestelde vragen over arbeidsongevallen

Kan een ontoereikende risicoanalyse leiden tot strafrechtelijke vervolging?

Ja. De risicoanalyse vormt een essentieel onderdeel van het preventiebeleid.Het ontbreken van een vereiste risicoanalyse of een ontoereikende risicoanalysekan strafrechtelijke gevolgen hebben, zelfs wanneer er geen arbeidsongevalheeft plaatsgevonden.

Wat gebeurt er als de werknemer een veiligheidsvoorschrift niet heeft nageleefd?

Het niet naleven van een veiligheidsvoorschrift door een werknemer sluit de aansprakelijkheid van de werkgever niet automatisch uit.

Er kan worden onderzocht of de werknemer de nodige informatie, opleidingen en instructies had ontvangen en of de werkgever de passende preventie- en toezichtsmaatregelen had genomen.

Moet de werkgever na een arbeidsongeval een onderzoek instellen?

Na een arbeidsongeval moeten een onderzoek opgestart worden naar de omstandigheden van het ongeval. Hier ligt een grote rol voor de preventieadviseur. Deze moet ook aanbevelingen formuleren om herhaling te voorkomen.