Slachtoffer

Slachtoffer van seksueel geweld: welke hulp en juridische stappen zijn mogelijk?

Slachtoffer worden van seksueel geweld is een heel ingrijpende ervaring. Naast de zware emotionele en psychologische gevolgen door de feiten zef, kunnen ook heel wat praktische en juridische vragen ontstaan. Waar kan u terecht? Moet u aangifte doen? Wat gebeurt er wanneer u naar de politie stapt? Welke rechten heeft u als slachtoffer? Kan u een schadevergoeding krijgen? En wanneer schakelt u best een advocaat in?

Er bestaat geen vaste manier waarop een slachtoffer met seksueel geweld moet omgaan. U hoeft niet onmiddellijk juridische stappen te zetten als u daar nog niet klaar voor bent. Wel is het belangrijk dat u weet welke mogelijkheden er zijn en waar u terechtkan voor hulp.

In dit artikel leggen wij stap voor stap uit wat u als slachtoffer van seksueel geweld kan doen, welke hulp beschikbaar is en hoe een strafprocedure kan verlopen.

Wat wordt verstaan onder seksueel geweld?

Seksueel geweld omvat verschillende vormen van ongewenst seksueel gedrag. Het kan zowel offline als online plaatsvinden en kan eenmalig zijn of gedurende langere tijd gebeuren. Het kan bijvoorbeeld gaan om ongewenste seksuele aanrakingen, gedwongen seksuele handelingen, maar ook om bepaalde vormen van online seksueel geweld. Meestal gaat het om volgende misdrijven:

- Verkrachting

- Aanranding / aantasting van de seksuele integriteit

- Exhibitionisme

- Voyeurisme

- Grooming

- Pooierschap

- Seksuele uitbuiting

- Aanzetten tot ontucht

- Incest

- Niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte inhoud

- Sextortion

De juridische kwalificatie van de feiten hangt af van de concrete omstandigheden. Daarbij spelen onder meer de aard van de handelingen, de aan-/afwezigheid van toestemming, de leeftijd van het slachtoffer en de omstandigheden waarin de feiten plaatsvonden een rol.

U hoeft dit niet alleen te verwerken.

Na seksueel geweld kunnen slachtoffers met uiteenlopende reacties worden geconfronteerd. Angst, schaamte, schuldgevoelens, boosheid, verdriet of verwarring zijn mogelijke reacties. Sommige slachtoffers willen onmiddellijk over de feiten praten, terwijl anderen eerst tijd nodig hebben.

Ieder op zijn of haar eigen tempo.

Dat u niet onmiddellijk aangifte doet, betekent niet dat u minder ernstig wordt genomen. Ook wanneer de feiten al langer geleden hebben plaatsgevonden, kan het zeker nog zinvol zijn om hulp te zoeken en juridisch advies in te winnen.

Hulporganisaties

Er zijn verschillende organisaties waar u terechtkan:

1) 1712: gratis en anoniem advies

1712 is de professionele hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling. U kan er gratis en anoniem terecht voor informatie, advies en een luisterend oor.

Een professionele hulpverlener luistert naar uw verhaal, bespreekt samen met u mogelijke stappen en kan u indien nodig doorverwijzen naar gespecialiseerde hulpverlening. U hoeft uw identiteit niet bekend te maken en een oproep naar 1712 verschijnt niet op uw telefoonrekening.

1712 is telefonisch bereikbaar op werkdagen van 9 tot 18 uur. U kan daarnaast op elk moment mailen en er zijn ook chatmogelijkheden.

2) CAW en slachtofferhulp

Ook het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) biedt ondersteuning aan slachtoffers van geweld en misbruik. Via Slachtofferhulp kan u uw verhaal doen en begeleiding krijgen bij de emotionele en praktische gevolgen van wat u heeft meegemaakt.

Slachtofferhulp geeft daarnaast informatie over uw rechten als slachtoffer, het verloop van een klacht en de mogelijkheden om een schadevergoeding te verkrijgen. Indien nodig kan u worden doorverwezen naar gespecialiseerde hulpverlening, zoals een therapeut of advocaat.

Heeft u nood aan ondersteuning na seksueel geweld, maar weet u niet goed waar te beginnen? Dan kan het CAW een eerste aanspreekpunt zijn.

3) Zorgcentrum na Seksueel Geweld

Wanneer u recent slachtoffer bent geworden van seksueel geweld, kan u best zo snel mogelijk terecht bij een Zorgcentrum na Seksueel Geweld (ZSG). Daar worden medische, psychologische en forensische zorgen samengebracht. Zo kunnen onder meer verwondingen worden behandeld, een medisch onderzoek en SOA-screening worden uitgevoerd en mogelijke sporen op het lichaam of de kleding worden verzameld. Ook noodanticonceptie en behandeling na een mogelijk risico op hiv-overdracht kunnen worden voorzien.

Een belangrijk uitgangspunt is dat u niet onmiddellijk aangifte hoeft te doen. Ook wanneer u nog twijfelt, kunnen mogelijke sporen worden veiliggesteld en gedurende een afgesproken termijn worden bewaard. U kan later nog beslissen om klacht in te dienen. Indien u dat wenst, kan u hiervoor ook in het ZSG bij de politie terecht.

De medische en psychologische zorg in een ZSG is gratis. U kan zich bovendien laten vergezellen door een steunfiguur. Omdat bepaalde sporen na verloop van tijd verloren kunnen gaan, is het aangewezen om na recent seksueel geweld zo snel mogelijk contact op te nemen met een ZSG.

Wat als u aangifte wilt doen?

Als slachtoffer kan u ervoor kiezen om aangifte te doen bij de politie. Uw verklaring wordt daarbij opgenomen in een proces-verbaal door gespecialiseerde zedeninspecteurs.

Het kan helpen om vooraf na te gaan wat u zich van de feiten herinnert. Tijdens de aangifte is het belangrijk om zo nauwkeurig mogelijk te vertellen wat er is gebeurd. Weet u bepaalde details niet meer, dan kan u dat gewoon aangeven. Het is heel normaal dat sommige dingen vervagen of dat je je bepaalde zaken misschen niet helemaal exact kan herinneren.

Beschikt u over relevante informatie, zoals berichten, foto's, medische documenten of andere stukken? Bewaar deze dan zorgvuldig. Je kan altijd een vrijblijvende afspraak maken bij ons kantoor, en dan leggen wij jou uit hoe alles in zijn werk gaat en hoe wij jou kunnen helpen bij de aangifte.

Kan u een advocaat meenemen naar uw verhoor?

Een slachtoffer kan zich zeker laten bijstaan door een advocaat. Deze kan u vooraf uitleggen hoe een verhoor verloopt, welke rechten u heeft en welke informatie belangrijk kan zijn voor uw dossier.

Ook na het verhoor kan een gespecialiseerd zedenadvocaat het verdere verloop van de zaak opvolgen. Dat kan bijzonder waardevol zijn omdat zedenzaken vaak erg complex en gevoelig zijn. We gaan er samen door.

Wat gebeurt er na de aangifte?

Na uw aangifte start de politie het onderzoek. Daarbij wordt onder meer bewijsmateriaal verzameld en kunnen getuigen of andere betrokkenen worden verhoord. Ook kunnen bijkomende onderzoeksdaden worden uitgevoerd, zoals een medisch onderzoek of het onderzoeken van digitale gegevens.

Het openbaar ministerie beoordeelt vervolgens welk gevolg aan de klacht wordt gegeven. Afhankelijk van de resultaten van het onderzoek kan het dossier geseponeerd worden of kan de verdachte worden vervolgd en uiteindelijk voor de rechtbank worden gebracht.

Als slachtoffer heeft u recht op informatie over het verloop van de procedure. Ook tijdens het verdere verloop van de zaak kan u beroep doen op begeleiding en ondersteuning van verschillende instanties. Wij houden u stipt op de hoogte van het onderzoek en bekijken of bijkomende onderzoekshandelingen wenselijk zijn. U staat er niet alleen voor.

Welke rechten heeft u als slachtoffer?

De Belgische wetgeving voorziet in verschillende rechten voor slachtoffers. Zo heeft u onder meer recht op:

· een correcte en zorgvuldige behandeling;

· informatie over het verloop van de procedure;

· de mogelijkheid om informatie te verstrekken;

· juridische bijstand van een advocaat;

· hulp en begeleiding;

· herstel van de schade die u door het misdrijf heeft geleden;

· bescherming en respect voor uw privéleven.

Het is niet altijd eenvoudig om te weten hoe u deze rechten in de praktijk kan uitoefenen. Een gespecialiseerd zedenadvocaat kan u hierover adviseren en uw belangen tijdens het strafonderzoek opvolgen.

Benadeelde persoon of burgerlijke partij?

Als slachtoffer van een misdrijf kan u verschillende slachtofferstatuten aannemen. Elk statuut geeft u bepaalde rechten binnen de strafprocedure. Welke positie voor u het meest geschikt is, hangt af van uw persoonlijke situatie en van het verloop van het strafonderzoek.

U kan zich in eerste instantie laten registreren als benadeelde persoon. Hierdoor wordt u onder meer geïnformeerd over belangrijke ontwikkelingen in het dossier, zoals een eventuele seponering, het verdere verloop van het onderzoek en de datum van de rechtszitting. U kan ook relevante documenten aan het strafdossier laten toevoegen en onder bepaalde voorwaarden inzage in het dossier krijgen.

Als slachtoffer kan u er daarnaast voor kiezen om u burgerlijke partij te stellen. Daarmee neemt u een actievere positie in binnen de strafprocedure en wordt u formeel partij in het dossier. Naast de rechten die u als benadeelde persoon heeft, kan u als burgerlijke partij onder meer vragen om bepaalde onderzoeksdaden te stellen en uw burgerlijke belangen in de strafprocedure te verdedigen. Uiteraard kan u daarbij ook een vergoeding vorderen voor de schade die u door de feiten heeft geleden.

Een burgerlijke partijstelling kan op verschillende momenten in de procedure gebeuren, afhankelijk van de stand van het strafonderzoek. Omdat deze stap belangrijke gevolgen heeft voor uw positie en rechten als slachtoffer, is het aangewezen om u hierover vooraf juridisch te laten adviseren. Een gespecialiseerd zedenadvocaat kan uw situatie beoordelen, u informeren over de verschillende mogelijkheden en u bijstaan bij een burgerlijke partijstelling en het verdere verloop van de procedure.

Wat als de zaak voor de rechtbank komt?

Wanneer beslist wordt om de verdachte te vervolgen, kan de zaak uiteindelijk voor de strafrechter worden gebracht. Een terechtzitting kan voor een slachtoffer emotioneel zwaar zijn, zeker wanneer u daar geconfronteerd wordt met de verdachte en de feiten opnieuw worden besproken. Wij kunnen u in contact brengen met slachtofferonthaal, zodat u naast onze juridische ondersteuning ook menselijke ondersteuning krijgt van hen.

U bent niet verplicht om zelf op de zitting aanwezig te zijn. Als de confrontatie of de behandeling van de zaak voor u te belastend is, kan u zich laten vertegenwoordigen door uw advocaat. Die kan uw belangen tijdens de zitting behartigen.

Waarom een gespecialiseerde zedenadvocaat?

Zedenzaken zijn vaak gevoelige en complexe dossiers die een grote impact kunnen hebben. Als slachtoffer is het niet altijd eenvoudig om te weten welke stappen u kan of moet zetten en hoe u uw rechten het best kan uitoefenen.

Een gespecialiseerde zedenadvocaat kan u gedurende het volledige juridische traject bijstaan. Ook wanneer u nog twijfelt over een aangifte of wanneer het onderzoek nog maar net is gestart, kan juridisch advies helpen om duidelijkheid te krijgen en uw belangen te bewaken.

Bij ons kantoor staan persoonlijke begeleiding, discretie en gespecialiseerde juridische kennis centraal. Wij luisteren naar uw verhaal, bespreken samen met u de mogelijkheden en begeleiden u doorheen de procedure, van het eerste advies tot een eventuele behandeling voor de rechtbank.

Bent u slachtoffer geworden van seksueel geweld en heeft u vragen over uw juridische mogelijkheden? Neem dan contact met ons op voor een vertrouwelijk gesprek.

‍